آماربرداری جنگل

به­طور کلی آماربرداری درجنگل عبارت است از تعیین قطر، ارتفاع، حجم و رویش درختان جنگلی و فرآورده­های چوبی آنها (زبیری، ۱۳۸۶). دستیابی به اندازه و مقدار یک مشخصه یا مشخصه­های یک جامعه درختی تنها به کمک آماربرداری و اندازه­گیری مشخصه توده، امکان­پذیر است. در واقع این وظیفه اندازه­گیری و آمار جنگل است که اطلاعات مورد نیاز یک کارشناس علوم جنگل را برای برنامه­ریزی فراهم آورد. (فقاهتی، ۱۳۹۲) در ابتدای امر برای دستیابی به اطلاعات اندازه­های توده، تمام سطح آن را پژوهش و اندازه­گیری می­کردند تا اینکه برای صرفه­جویی در وقت و هزینه سعی شد با پژوهش بخشی (نمونه) از توده، مشخصات کل توده را برآورد کنند. این روش که مدت­ها قبل از به­وجود آمدن روابط آمار ابداع شده بود، ملزم بود موجودی کل توده را برآورد کند، ولی در این روش امکان محاسبه خطاهای آماری وجود نداشت.

آماربرداری جنگل برای برآورد وضعیت موجود و برنامه­ریزی آینده نقش اساسی را بر عهده خواهد داشت (اسحق­نیموری، ۱۳۷۹). امروزه متأسفانه اغلب تصميمات مبني بر آمار و اطلاعات ناقص است و همين امر موجب عدم موفقيت در برنامه­ريزي مي­شود. در گذشته مدیریت جنگل با هدف تولید چوب انجام می­شد، امّا امروزه مهندسین جنگل باید کارکرد­های چند­گانه را به هنگام تصمیم­گیری­های مدیریتی، نظیر کارکردهای اکولوژیکی، تنوع­زیستی، عملکردهای حفاظتی (گونه­های در معرض خطر، حفاظت منابع آب) و مسائل اجتماعی-اقتصادی (درآمد، اشتغال، پژوهش، تفریح و تفرج) که هر روزه اهمیت بیشتری می­یابند، را در نظر بگیرند. مهیّا نمودن اطلاعات برای تصمیم­گیری و یا پژوهش در بسیاری از علوم محیطی عموماً با استفاده از آماربرداری صورت می­گیرد که این امر سهم عمده­ای از بودجه را به خود اختصاص می­دهد (ديويد و گنزالر، ۲۰۰۵). محدود بودن منابع مالی و زمان مورد نیاز برای آماربرداری، لزوم داشتن اطلاعات از مقدار و عوامل مؤثر بر این امر را تشدید می­کنند (اوانس و وينگكام، ۲۰۰۶). برای آماربرداری از جنگل، با توجه به شرایط، وضعیت و نوع گونه­های آن، از روش­های مختلف نمونه­برداری استفاده می­شود. اگر روش انتخاب شده مناسب باشد، دقت آماربرداری بالا و نتیجه به واقعیت نزدیکتر خواهد بود.

 

تاریخچه نمونه­برداری جنگل در جهان

تاریخچه نمونه­برداری جنگل در دنیا به اواخر قرن هجدهم میلادی یعنی حدود ۲۰۰سال قبل بر می­گردد که اولین بار در کشور آلمان اجرا شد. در طول قرن ۱۹میلادی تغییرات عمده­ای در مورد نمونه­برداری صورت نگرفته ولی در قرن بیستم با پیشرفت­هایی که در علم آمار ریاضی حاصل شد، به­تدریج بکارگیری این علم در آماربرداری جنگل معمول گردید. در قاره اروپا و در کشورهای اسکاندیناوی در قرن ۱۹ تفکر آماربرداری در سطوح وسیع (منطقه­ای) پدید آمد. کشور سوئد در دهه چهل قرن نوزدهم میلادی (۱۸۴۰تا ۱۸۵۰)، آماربرداری نواری را به­منظور تهیه اطلاعات لازم برای برنامه­ریزی در محدوده جنگل­داری اجرا کرد. در کشورهای انگلیسی­زبان بخصوص آمریکا نیز کاربرد علم آمار در جنگل بعد از جنگ جهانی اول متداول گشت (زبیری، ۱۳۸۶). اولین آماربرداری از جنگل در ایران در سال ۱۲۹۷هجری شمسی از سوی وزارت فلاحت در جنگل­های شمال به­منظور تهیه نقشه­برداری­ها از جنگل­ها، تفکیک جنگل­های خالصه از شخصی و تعیین جنگل­های بکر انجام گرفت. سپس مرحوم کریم ساعی در سال­های ۱۳۱۸ تا ۱۳۳۱در زمان تصدی وزارت کشاورزی، اقدامات مفید و ارزنده­ای در آماربرداری جنگل انجام دادند (زبیری، ۱۳۸۶). از سال ۱۳۳۲ هجری شمسی برای جلوگیری از تخریب جنگل­ها، تصمیم گرفته شد که بهره­برداری در جنگل­هایی که به تعداد کافی درخت قابل بهره­برداری در هکتار را دارا باشند صورت گیرد. بدین منظور اولین آماربرداری در جنگل­های ایران با استفاده از روش آماربرداری نواری در شمال کشور صورت پذیرفت و با همین روش نواری اولین طرح­های جنگلداری در تهیه شد. سپس در سال ۱۳۴۲ هجری شمسی آماربرداری به روش تصادفی­سیستماتیک در جنگل لاجیم برای اولین بار در ایران انجام گرفت (زبیری، ۱۳۸۶). از آن تاریخ تاکنون استفاده از روش­های مختلف نمونه­برداری در ایران نیز متداول گردید. از سال ۱۲۹۹ که تشکیلات ابتدایی جنگل در وزارت فلاحت و فوائد عامه وقت شکل گرفت تا پایان سال ۱۳۲۶، توجه اساسی معطوف به جنگل­های شمال بوده و در مورد جنگل­های خارج از شمال جز تهیه چند فقره گزارش به صورت تک­نگاری توسط کارشناسان داخلی و خارجی اقدام قابل توجهی به ثبت نرسیده است، پس از سال ۱۳۲۶ طرح­های متعددی در قالب طرح­های ذغال­گیری ، سقزگیری ، قرق و احیا برای جنگل­های زاگرس تهیه شده است اما متاسفانه هیچکدام از این طرح ها حتی نیمی از افق برنامه­ریزی خود را با موفقیت طی ننموده­اند (­جزیره­ای و ابراهیمی­رستاقی، ۱۳۸۲).

---

منابع مورد استفاده:

اسحق­نیموری، ج. 1379. مقایسه روش­های آماربرداری سیستماتیک با قطعات نمونه دایره­ای شکل و روش ترانسکت از نظر دقت و هزینه در جنگل­های بلوط غرب. پایان­نامه کارشناسی­ارشد، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، 89 صفحه.

جزيره‌اي، م.ح. و م. ابراهيمي­رستاقي، جنگل‌شناسي زاگرس، 1382. انتشارات دانشگاه تهران، 560 صفحه.

زبیری، م. زیست سنجی (بیومتری) جنگل. 1386. انتشارات دانشگاه تهران، چاپ دوم، 405 صفحه.

فقاهتی، رضا. ۱۳۹۲.  مقایسه روش­های مختلف نمونه­برداری از لحاظ دقت و هزینه در جنگل­هاي بلوط ایرانی (مطالعه موردی: جنگل­های مارگون استان کهگیلویه و بویراحمد). پایان نامه کارشناسی ارشد جنگلداری، دانشکده کشاورزی و پژوهشکده منابع طبیعی، دانشگاه یاسوج، ۱۱۷ صفحه.

نمیرانیان، م. 1385. اندازه­گیری درخت و زیست­سنجی جنگل، انتشارات دانشگاه تهران، 574 صفحه.

 

David, J. and D. Gonzalez. 2005. A time study and description of the work methods for the field work in the National Inventory of Landscapes in Sweden, Sveriges Lantbruk suniversitet, 80p.

Evans, T.D. and V.O. Viengkham. 2001. Inventory time-cost and statistical power: a case study of lao rattan, Journal of  Forest Ecology and Management, 150: 313-

 

روش نمونه­برداری ترانسکت

روش نمونه­برداری ترانسکت:روش نمونه­برداری خطی یا ترانسکت در آماربرداری جنگل کاربردهای متفاوتی دارد و محاسبات آماری با استفاده از این این روش نمونه­برداری در قسمت­های مختلف و برای اهداف گوناگون مختلف است. در اين روش آماربرداري، پس از مشخص کردن نقطه شروع، يک خط يا مسير با استفاده از قطب­نما در جهت زاويه مشخص شده و آماربردار در راستاي اين خط حرکت کرده و درختاني را که به طريقي اعم از شاخه، ساقه و تاج و غيره با راستاي اين خط برخورد داشته باشند مورد اندازه­گيري قرار مي­دهد (اسحق­نیموری، 1379 ؛ مارشال پیتر، 2000؛ فقاهتی، رضا. 1392). در صورتي که بررسي کمي يک گونه مشخص، مورد نظر بوده و درخت نمونه هم از همان گونه باشد، اندازه­هاي کمي مانند قطر برابر سينه يا تعداد پاجوش­ها (در توده­هاي شاخه­زاد)، قطر بزرگ و قطر کوچک تاج، ارتفاع درخت، ارتفاع تنه و سایر مشخصه­ها را مي­توان اندازه­گيري کرد. در بررسي­هاي کيفي، مانند ابتلا به امراض گياهي يا آفات يا کيفيت تنه درخت، درخت نمونه پس از انتخاب مورد بررسي قرار مي­گيرد. اندازه­گيري و بررسي­ها تا انتهاي تمام مسيرها به همين منوال انجام مي­گيرد. روش ترانسکت براي برآورد ترکيب توده از نظر گونه­هاي مختلف نيز کاربرد دارد و همچنين در عکس­هاي هوايي براي تعيين سطح جنگل و غير جنگل با در نظر گرفتن طول خطي که در جنگل قرار مي­گيرد از اين روش استفاده مي­شود. اين روش همچنين براي تعيين درصد موفقيت جنگل­کاري­ها به عنوان يک خط ترانسکت در نظر گرفته مي­شود.

انواع خط­نمونه جهت پياده کردن ترانسکت

الف) خطوط ممتد: براي پياده کردن خطوط ممتد که بيشتر در بررسي­هاي کيفي مورد استفاده قرار مي­گيرد، يک نقطه به طور تصادفی به عنوان نقطه شروع خط نمونه، با آزیموت مشخص انتخاب می­شود و بقیه خطوط به موازات این خط و با فواصل معین پیاده می­شود. فواصل بین خطوط بستگی به نوع جنگل، درصد گونه­ها، فاکتور مورد بررسي، شيب و غيره دارد (فقاهتی، رضا. 1392).

ب) خطوط منقطع: خطوط منقطع بيشتر در بررسي­هاي کمي مورد استفاده قرار مي­گيرند. در اين روش شبکه آماربرداري طراحي مي­شود و محل برخورد اضلاع شبکه به عنوان شروع خط نمونه، با طول مشخص، انتخاب مي­شود. سپس با فاصله مشخص از اين خط­نمونه، خط­نمونه بعدي پياده مي­شود. براي بررسي­هاي کمي با استفاده از روش خط­نمونه، عموما از ترانسکت خطي طولاني­تر استفاده مي­شود چون مناطق بيشتري را تحت پوشش قرار مي­دهند و از طرف ديگر زمان يا هزينه اندازه­گيري در طول خطوط طويل­تر، نسبت به اشکال ديگر کمتر مي­باشد (فقاهتی، رضا. 1392؛ مارشال پیتر، 2000). براي بررسي روش ترانسکت، آگاهي از طول و تعداد خط­نمونه و شبکه آماربرداري مورد استفاده ضروري مي­باشد.

---

اسحق­نیموری، ج. 1379. مقایسه روش­های آماربرداری سیستماتیک با قطعات نمونه دایره­ای شکل و روش ترانسکت از نظر دقت و هزینه در جنگل­های بلوط غرب. پایان­نامه کارشناسی­ارشد، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، 89 صفحه.

اسحق­نیموری، ج.، م. زبیری، ه. سبحانی و ه. پورشفیع­زنگنه، 1382. مقایسه روش آماربرداری سیستماتیک تصادفی با قطعات نمونه دایره­ای و روش ترانسکت از نظر دقت و هزینه در جنگل­های بلوط غرب. مجله منابع طبیعی، 56(4): 383-395.

زبیری، م. زیست سنجی (بیومتری) جنگل. 1386. انتشارات دانشگاه تهران، چاپ دوم، 405 ص.

فقاهتی، رضا. ۱۳۹۲.  مقایسه روش­های مختلف نمونه­برداری از لحاظ دقت و هزینه در جنگل­هاي بلوط ایرانی (مطالعه موردی: جنگل­های مارگون استان کهگیلویه و بویراحمد). پایان نامه کارشناسی ارشد جنگلداری، دانشکده کشاورزی و پژوهشکده منابع طبیعی، دانشگاه یاسوج، ۱۱۷ صفحه.

Marshall, P., Davis, G., & LeMay V. (2000). Using line intersect sampling for coarse woody debris. Forest Research Technical Report, Vancouver Forest Region, TR 003, Ecology. Nanaimo, B.C.: Ministry of Forests.

 

ادامه نوشته

روش نمونه­برداری تصادفی سیستماتیک

در این روش نمونه­برداری تعداد قطعات نمونه­ای که برای دقت مورد نظر، یا در نظر گرفتن هزینه یا بودجه آماربرداری محاسبه شده­اند، با توجه به مساحت منطقه یا جنگل مورد آماربرداری، در یک شبکه منظم طراحی و شبکه به­طور تصادفی، در روی نقشه قرار داده می­شود. نقاط تقاطع شبکه که همان مراکز قطعات نمونه می­باشد روی نقشه منتقل می­گردند (زبیری، ۱۳۸۶). تعریف این روش نمونه­برداری بدین صورت است که هر ترکیبی از n  قطعه­نمونه که در یک شبکه منظم با توجه به تعداد قطعات نمونه و مساحت توده طراحی شده­اند، شانس مساوی جهت انتخاب شدن را دارا باشند. در این روش علاوه بر رعایت اصل تصادفی بودن که یکی از اصول اساسی علم آمار می­باشد و رعایت گردیده است، پراکنش قطعات نمونه در تمام سطح منطقه یا جنگل یکسان بوده و پیاده کردن قطعات نمونه از نقطه نظر اجرایی ساده و کم­هزینه می­باشد (زبیری، ۱۳۸۶ ؛ نمیرانیان، ۱۳۸۵). در آماربرداری به روش سیستماتیک تصادفی نکته با اهمیت آن است که شبکه طراحی شده، به­طور تصادفی در منطقه مورد آماربرداری پیاده شود و شکل شبکه را می­توان با در نظر گرفتن مسائل اجرایی و شناخت توده جنگلی به طریقی طراحی کرد تا در اجرا کم­هزینه و راحت­تر بوده و در نمونه­برداری توده جنگلی نیز تاثیر منفی نگذارد. تعداد قطعات نمونه­ای که برای آماربرداری محاسبه می­شود، به عواملی مانند بودجه موجود یا امکانات اجرایی در نظر گرفته شده و دقتی که برای نتیجه آماربرداری تعیین گردیده بستگی دارد، که این خود به همگنی و ناهمگنی توده (از نظر پراکنش یکنواخت درختان یا ساختار توده در عرصه جنگل) مورد اندازه­گیری وابسته است و به مساحت توده ارتباطی ندارد (فقاهتی، ۱۳۹۲).

شکل قطعه نمونه: در رابطه با شکل قطعه نمونه، هدف از آماربرداری و نوع پژوهش نقش به­سزایی دارند. قعطه­های نمونه را از نظر داشتن شکل می­توان به دو صورت فاقد شکل و دارای شکل تقسیم­بندی نمود. قطعات نمونه را از نظر داشتن شکل را نیز به دو دسته قطعات نمونه ثابت (مربع، دایره، لوزی، مستطیل و غیره) و متغیر (رلاسکوپ، پریسم و غیره) تقسیم­بندی کرد. (فقاهتی، ۱۳۹۲) در انتخاب قطعه­های نمونه­ای که دارای شکل ثابت­اند، علاوه بر در نظر گرفتن پژوهش باید به دو مسئله وجود درختان مرزی و سطح قطعه­نمونه توجه کرد. از نظر آماربرداری، درختان مرزی همیشه اهمیت داشته­اند، زیرا از یک طرف کنترل آنها توام با صرف هزینه بوده و از طرف دیگر عدم اندازه­گیری آنها، محاسبات را با خطای سیستماتیک توام می­کند. برای بر طرف کردن مسئله درختان مرزی سعی می­شود تا در حد امکان از اشکال هندسی استفاده شود که در آنها احتمال وجود درختان مرزی به درختان قابل اندازه­گیری بر روی سطح کمتر باشد. یعنی آن شکلی مناسب­تر است که در آن نسبت محیط به سطح حداقل باشد. در بین اشکال هندسی این حداقل را دایره دارد.

سطح قطعه نمونه: سطح قطعه نمونه مشخصه­ای است که بر دو مسئله دقت آماربرداری و هزینه آماربرداری تاثیر مستقیم می­گذارد. به­طوری که هر چه به سطح قطعه­نمونه افزوده شود، موجب می­شود که ناهماهنگی­های بیشتری از سطح توده را بپوشاند و از طرف دیگر همزمان هزینه آماربرداری را نیز به­شدت افزایش می­دهد. به­طور کلی سطح قطعه­نمونه در جوامع همگن و متراکم می­بایست کوچکتر از جوامع ناهمگن و با تراکم کم باشد. این سطح باید به اندازه­ای باشد که قسمت اعظم ناهگنی­ها را بپوشاند.

---

نمیرانیان، م. ۱۳۸۵. اندازه­گیری درخت و زیست­سنجی جنگل، انتشارات دانشگاه تهران، ۵۷۴ صفحه.

زبیری، م. زیست سنجی (بیومتری) جنگل. ۱۳۸۶. انتشارات دانشگاه تهران، چاپ دوم، ۴۰۵صفحه.

فقاهتی، رضا. ۱۳۹۲.  مقایسه روش­های مختلف نمونه­برداری از لحاظ دقت و هزینه در جنگل­هاي بلوط ایرانی (مطالعه موردی: جنگل­های مارگون استان کهگیلویه و بویراحمد). پایان نامه کارشناسی ارشد جنگلداری، دانشکده کشاورزی و پژوهشکده منابع طبیعی، دانشگاه یاسوج، ۱۱۷ صفحه.

جلسه دفاع از پایان نامه فوق لیسانس فقاهتی

جلسه دفاع از پایان نامه اینجانب رضا فقاهتی با عنوان: مقایسه روش­های مختلف نمونه­برداری از لحاظ دقت و هزینه در جنگل­هاي زاگرس جنوبی (مطالعه موردی: جنگل­های مارگون استان کهگیلویه و بویراحمد) در تاریخ (۲۰/۳/۱۳۹۲) بیستم خرداد ماه هزارو سیصد و نودو دو با راهنمایی دکتر سهراب الوانی تژاد و مشاوره دکتر محمدرضا میرزایی در سالن کنفرانس دانشکده کشاورزی دانشگاه یاسوج برگزار گردید.

چکیده:

یک برنامه­ریزی اصولی و درست چه برای بهره­برداری و چه برای حفاظت، نیاز به اطلاعات از وضعیت کمّی جنگل دارد. بدیهی است در اجرای طرح­ها و پژوهش­های مختلف جمع­آوری داده و اطلاعات رکن اساسی می باشد، که برای جمع­آوری این داده ها و اطلاعات بسته به هدف، روش­های مختلفی وجود دارد. جنگل­های زاگرس از نظر فرم پوششی، فرم توده، تراکم، ترکیب توده و شرایط محیطی ویژه حاکم بر آن از جنگل­های شمال کشور متفاوت می­باشد، بنابراین بکارگیری روش­های مرسوم در جنگل­های شمال بدون اینکه مقایسه­ای بین روش­های مختلف از نظر دقت در این مناطق انجام گرفته باشد منطقی نبوده و باید روش­های مختلف در این جنگل­ها مورد بررسی قرار گرفته تا روشی که از نظر دقت و هزینه مناسب است انتخاب شود. با توجه به اينکه جنگل­های زاگرس از لحاظ تأمين آب، حفظ خاك، تعديل آب و هوا، شرایط اكولوژيكي، تعادل اقتصادي و اجتماعي منطقه از اهميت بالايي برخوردار می­باشند بنابراین ارزیابی دقیق این جنگل­ها از نظر خصوصیات کمّی امری اساسی است و باید مورد توجه خاص قرار گیرد. در این پژوهش روش­های مختلف نمونه­برداری از لحاظ دقت و هزینه در جنگل­هاي بلوط ایرانی در منطقه مارگون استان کهگیلویه و بویراحمد مورد مقایسه قرار گرفت. ابتدا پس از جنگل­گردشي در جنگل­هاي منطقۀ مارگون، يك تودۀ جنگلي بلوط ايراني به مساحت 48 هكتار انتخاب گردید. به­منظور مقايسه روش­هاي مختلف نمونه­برداری، ابتدا موقعيت جغرافيايي توده مورد نظر، بر روي نقشه توپوگرافي 1:25000 مشخص گردید. سپس براي نمونه­برداري در منطقه مورد مطالعه، از يك شبكه آماربرداري 100×100 متر استفاده شد. با مشخص كردن محل تقاطع اضلاع (مراكز قطعات نمونه) و مسیر ترانسکت­ها بر روي نقشه دیجیتالی،  با کمک روش­های GIS مختصات نقاط و مسیرها از نقشه استخراج و با انتقال آنها به دستگاه سامانه موقعیت­یاب جهانی (GPS) در طبيعت پیاده شدند. طبق نتایج آماربرداری صددرصد تعداد کل درختان و جست­گروه­های شمارش شده در سطح محدوده مورد بررسی (48 هکتار)، 10686 اصله می­باشد که از این تعداد 2/9831 اصله مربوط به عناصر شاخه­زاد و 8/854 اصله مربوط به عناصر دانه­زاد می­باشد. بنابراین میانگین واقعی تعداد در هکتار درخت و جست­گروه در محدوده مورد مطالعه 8/222 اصله، میانگین تعداد در هکتار عناصر شاخه­زاد 8/204 اصله و میانگین تعداد در هکتار عناصر دانه­زاد 18 اصله محاسبه گردید. میانگین سطح تاج­پوشش کل درختان و جست­گروه­ها 49/3726 متر مربع در هکتار، درصد تاج­پوشش %27/37 و سطح­مقطع کل نیز 24/466 متر مربع با میانگین  713/9 متر مربع در هکتار بدست آمد. نمودار پراکنش تعداد درختان در طبقات قطری نشان داد تعداد درختان کم­قطر به مراتب بیشتر از تعداد درختان قطور می­باشد و نشانگر این است که توده مورد نظر یک توده ناهمسال نامنظم می­باشد که تعداد درختان مسن کم بوده و پراکنش درختان در طبقات قطری جوان و میانسال بیشتر بوده است. نتایج آزمون نیکویی برازش نشان داد که از میان 6 توزیع آماری بکار رفته، دو توزیع بتا و جانسون SB از انعطاف بیشتری برخوردار بودند و توانایی تبیین پراکنش در طبقات قطری در جنگل­های زاگرس جنوبی را نشان دادند. از آزمون  one-sample testجهت تعیین معنی­دار بودن یا نبودن تفاوت­های بین مشخصه­های مورد بررسی با مقادیر واقعی استفاده شد. با توجه به نتایج بدست آمده بین مقادیر برآورد شده مشخصه­های مورد بررسی با مقادیر واقعی، فقط در برآورد تعداد در هکتار در روش نمونه­برداری تصادفی سیستماتیک معنی­دار می­باشد. نتایج اندازه­گیری زمان بر حسب دقیقه در دو روش نمونه­برداری تصادفی سیستماتیک و ترانسکت نشان داد زمان کل اجرای روش نمونه­برداری تصادفی سیستماتیک برابر با 1714 دقیقه و زمان کل اجرای روش نمونه­برداری ترانسکت برابر با 932 دقیقه می­باشد. میانگین نفر دقیقه در روش نمونه­برداری تصادفی سیستماتیک 7/35 و برای روش ترانسکت 23/19 دقیقه محاسبه گردید. در این پژوهش برای مقایسه نتایج برآورد شده با مقایر واقعی، ارزیابی­ها با استفاده از معیار صحت و شاخص  صورت پذیرفت. نتایج نشان دادند که اگر ملاک مقایسه معیار صحت باشد، روش نمونه­برداری ترانسکت نسبت به دو روش تصادفی سیستماتیک و k-nn برتری قابل توجهی دارد. با بررسی­های صورت گرفته و نتایج ­بدست آمده از شاخص  مشخص گردید که برای برآورد مشخصه­های تعداد در هکتار (تراکم) و تاج­پوشش در هکتار با احتمال %95 و %99 روش ترانسکت مناسب­تر از روش تصادفی سیستماتیک و برای برآورد سطح­مقطع در هکتار روش نمونه­برداری تصادفی سیستماتیک مناسب­تر از روش ترانسکت می­باشد. در نتیجه می­توان چنین نتیجه گرفت که روش نمونه­برداری ترانسکت برای برآورد تعداد در هکتار و تاج­پوشش و روش نمونه­برداری تصادفی سیستماتیک برای برآورد سطح­مقطع مناسب می­باشند. بنابراین به­طور کلی روش نمونه­برداری ترانسکت برای آماربرداری از جنگل­های زاگرس جنوبی نسبت به روش­های نمونه­برداری تصادفی سیستماتیک و k-nn مناسب­تر می­باشد.

 

واژه­­های کلیدی: بلوط ایرانی، روشهای نمونه­برداری، جنگل­های زاگرس جنوبی، مارگون

آماربرداری صد در صد 100% Inventory or Full Calipering

آماربرداری صد در صد 100% Inventory or Full Calipering

در این روش آماربرداری تمام درختان عرصه یا توده جنگلی که از حد شمارش عبور کرده باشند مورد اندازه گیری قرار می گیرند. به عنوان مثال در کارهای اجرایی قطر برابر سینه حد شمارش، طبقه 15 یا 5/12 سانتی متر است. مشخصه مورد اندازه گیری  ممکن است قطر در ارتفاع برابر سینه، ارتفاع هر درخت در توده جنگلی، سطح مقطع در ارتفاع برابر سینه یا موجودی سرپا در واحد سطح یا در یک سطح مشخص باشد.

آماربرداری صد در صد در موارد زیر انجام می شود:

1-     اندازه گیری رویش جنگل به روش کنترل

2-     اندازه گیری برای نیل به اهداف جنگل شناسی

3-     اندازه گیری دقیق توده های جنگلی

4-     اندازه گیری توده های جنگلی ناهمگن با مساحت کم

5-     آماربرداری صد در صد در کل جنگل های یک کشور یا ایالت

6-      بررسی روش های مختلف نمونه برداری

 

اهداف آماربرداری

اهداف آماربرداری را می توان در تعیین میزان عناصر مورد نظر در منابع طبیعی موجود، پراکنش مکانی، چگونگی تکامل و قابلیت استفاده از آنها دانست. برای دستیابی به اهداف تعیین شده، وظیفه کلی اندازه گیری و آمار جنگل می تواند شامل جمع آوری اطلاعات لازم برای برنامه ریزی، کنترل تعداد و افراد جامعه، مطالعه روابط موجود بین مشخصه ها و پارامترهای مختلف و سرانجام انتخاب و تعیین راه حل های برتر در جهت اهداف برنامه ریزی باشد.

بیومتری جنگل

بیومتری جنگل شامل روشها و راهکارهای جمع آوری، تجزیه تحلیل، ارزیابی داده ها و ارائه نتایج در مورد توده جنگلی است. اندازه گیری مشخصه های توده جنگلی شامل: مساحت توده، اندازه گیری قطر درختان، ارتفاع درختان، سطح تاج پوشش، سطح مقطع، حجم توده جنگلی، رویش جنگل و ... می باشد. دستیابی به اندازه و مقدار یک مشخصه یا مشخصه های یک جامعه درختی تنها به کمک آماربرداری و اندازه گیری مشخصه توده، امکان پذیر است. در واقع این وظیفه اندازه گیری و آمار جنگل است که اطلاعات مورد نیاز یک کارشناس علوم جنگل را برای برنامه ریزی فراهم آورد. در ابتدای امر برای دستیابی به اطلاعات اندازه های توده، تمام سطح آن را پژوهش و اندازه گیری می کردند تا اینکه برای صرفه جویی در وقت و هزینه سعی شد با پژوهش بخشی (نمونه) از توده، مشخصات کل توده را برآورد کنند. این روش که مدت ها قبل از به وجود آمدن روابط آمار ابداع شده بود، ملزم بود موجودی کل توده را برآورد کند، ولی در این روش امکان محاسبه خطاهابی آماری وجود نداشت.