وضعیت جنگل های زاگرس
بهطور کلی مدارک علمی و گزارشات پژوهشی موجود، نشان میدهند که سیمای پوشش گیاهی زاگرس در خلال چند هزار سال گذشته دچار دگرگونیهای وسیعی شده است. بررسی گردهشناسی در این منطقه نشان داده است که زاگرس در ابتدا به میزان زیادی پوشیده از گیاهان خانواده اسفناجیان (70 درصد) و خانواده درمنه (30 درصد) بوده است. بعدها طی سالیان متمادی در اثر تغییرات عوامل اقلیمی، به تدریج گونههای پسته و بلوط در منطقه ظاهر شده و اکوسیستم آن به حالت بیشهزار درآمده است. پس از آن در حدود 5500 سال قبلی به جنگل مبدل شده است. علت اصلی چنین تحولی، بر مبنای مطالعات رسوبشناسی و زمینشناسی، افزایش رطوبت و بارندگی در منطقه عنوان شده است (فقاهتی، 1392). این قلمرو دارای پوشش جنگلی ویژهای از گونههای جنس بلوط، پسته وحشی و بادام است. بیشتر سطح این جنگلها پوشیده از نوع بلوط است که به نام بلوط ایرانی (Quercus brantii Lindl) نامگذاری شده است. ویول (Q.libani) و دارمازو (Q.infectoria) دو گونه دیگر بلوط این ناحیه به شمار میروند، که در برخی نقاط از تراکم قابل ملاحظهای نیز برخوردار هستند (جزیرهای و ابراهیمیرستاقی، 1382).

گونه بلوط ایرانی عمدتا حوزههای واقع در جنوبغربی زاگرس را در بر میگیرد. درختان بلوط در این جنگلها در معرض تخریب و چرای دامها قرار گرفتهاند، ارتفاع درختان در حدود 12 تا 15 متر در شرایط مطلوب گاهی به 20 متر هم میرسند. گونههای ویول و درامازو عمدتا در حوزههای شمالی زاگرس که ارتفاع آنها از سطح دریا بین 1800 تا 2200 متر است پراکنش دارند. علاوه بر گونهها و جنسهای مذکور برخی گونههای جنگلی دیگری هم در این ناحیه وجود دارند که عبارتند از: انواع افرا، انواع زبان گنجشک، انواع داغداغان، انواع گیلاس وحشی، انواع زالزالک، گلابیوحشی، پلاخور، شیرخشت، زیتون و دیگر درختان، درختچهها و بوتهها که حدود 30 خانواده، 57 جنس و 185 گونه چوبی را در برمیگیرند. (حسینزاده، 1381) گیاهان کف جنگل که معرف جوامع کلیماکس هستند، سالهاست در منطقه از بین رفتهاند و آنچه اینک وجود دارد گونههای استپی و بیابانی مهاجمی هستند که جای گونههای اصلی را گرفتهاند. در بیشتر نواحی لاشبرگ از بین رفته و لایه هوموس وجود ندارد، خاک در فصل رویش بشدت در معرض تنش شدید خشکی و تابش آفتاب قرار دارد.
جزيرهاي، م.ح. و م. ابراهيميرستاقي، جنگلشناسي زاگرس، 1382. انتشارات دانشگاه تهران، 560 صفحه.
حسینزاده، ج، 1381، تعیین حداقل سطح مناسب برای ساختار جنگلهای دانهزاد بلوط و بنه در زاگرس، رساله دکتری گروه جنگلداری و اقتصاد جنگل، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، 115 صفحه.
فقاهتی، رضا. ۱۳۹۲. مقایسه روشهای مختلف نمونهبرداری از لحاظ دقت و هزینه در جنگلهاي بلوط ایرانی (مطالعه موردی: جنگلهای مارگون استان کهگیلویه و بویراحمد). پایان نامه کارشناسی ارشد جنگلداری، دانشکده کشاورزی و پژوهشکده منابع طبیعی، دانشگاه یاسوج، ۱۱۷ صفحه
![]()