جنگلهای زاگرس به طول بیش از هزار کیلومتر و عرض 50 تا 100 کیلومتر غرب کشور را پوشش داده است (مروی مهاجر، 1385). كه از سردشت واقع در استان آذربايجان غربي تا فسا واقع در استان فارس گسترش داشته و شامل استانهاي آذربايجان غربي، کردستان، لرستان، کرمانشاه، ايلام، خوزستان، اصفهان، چهارمحال و بختياري، کهگيلويه و بويراحمد و فارس ميباشد. کمترين سهم از پوشش جنگلی زاگرس با 5/4 درصد، متعلق به استانهای خوزستان و آذربايجان غربي بوده و بالاترين سهم آن به كهگيلويه و بويراحمد (57 درصد) تعلق دارد (فتاحي، 1373). این منطقه رویشی که از مهمترین جنگلهای کشور محسوب میشود، طي سالهاي متمادي به دليل عوامل اقليمي و انساني مورد تخريب شديد قرار گرفتهاند.
موقعیت ناحیه رویشی زاگرس
حفاظت از این گنجینهی ارزشمند با توجه به تنگناهای اجرایی و محدودیت امکانات نیازمند برنامهریزی براساس اولویت حفاظتی پوششهای گیاهی مختلف میباشد. نظر به اهميت و جايگاه اين جنگلها از نظر گونههاي گياهي و جانوري، ذخاير ژنتيكي، مراتع زيراشكوب و مسائل اقتصادي و اجتماعي و غيره، براي دستيابي به توسعه پايدار و حفاظت از این اكوسيستمهاي طبيعي و تنوع زيستي آنها لازم است مطالعات كارآمد در اين راستا در جهت شناخت ساختار جنگلها و عوامل موثر بر آنها صورت پذيرد. به دلیل درجات مختلفی از تخریب یا دستخوردگی در تودههای جنگلی بلوط ایرانی، این تودهها از لحاظ ساختار جنگل نیز وضعیت متفاوتی دارند. تخريب میتواند به عنوان کاهش سود رسانی جنگل یا کاهش کیفیت جنگل، یا به عنوان وضعیتی که جنگل قادر نباشد نقشهای خود را به خوبی انجام دهد تعریف میشود(هيتيماناو همكاران، 2004). پايش تغييرات تخریب جنگل به صورت کمی امری مشکل و پیچیده است و اغلب آنرا به طور غیرمستقیم و با توجه به تاثیراتی که روی اکوسیستم میگذارد همانند تغییر ترکیب گیاهی، تنوع گونهای، حاصلخیزی خاک و خصوصیات زادآوری و به طور کلی ساختار جنگل مورد مطالعه قرار میدهند (Kevin L. oHara , 1995 ).
گرد آمدن درختان و درختچهها و ساير گياهان و جانوران کوچک و بزرگ در رويشگاه معين به هيچ وجه تصادفي نيست. پوشش گياهي، شرايط و شايستگيهاي زيادي را در روي زمين براي مطالعه کردن دارد زيرا اولاً توزيع و تعريف تيپهاي مختلف پوشش و جوامع گياهي بعنوان علم فيتوسوسيولوژي معرفي ميشود که در آن، تيپها و جوامع در نقشههاي پوشش گياهي به ترسيم کشيده ميشوند و ثانياً مطالعه روابط گونههاي گياهي و محيط زيست آنها بعنوان زيستگاهي براي جانوران، پرندگان و حشرات، مهمترين نقش را در سرنوشت موجودات کره زمين بازي مينمايد. اثرات ناهمگن بودن محيط بر روي پوشش گياهي به خوبي شناخته شده است و هر چند چنين واکنشهايي از پوشش گياهي در الگوي پراکندگي آنها متجلي ميشود ولي عمدتاً ترکيب گياهي را تغيير داده و در مقياس کلان ظاهر ميگردند. داشتن اطلاعات از پوشش گياهي ممکن است ما را در حل مسائل اکولوژيکي مانند اهداف مديريتي بر پوشش و حفاظت بيولوژيک، کمک کند. در واقع، با مطالعه پوشش گياهي و عوامل مختلف محيطي همچون فيزيوگرافي، خاک و اقليم، ميتوان به پايداري جوامع گياهي و همبستگي اين عوامل با پوشش گياهي پي برد که اين مسئله از جهت توسعه و احياي جوامع جنگلي بسيار مهم و کاربردي است. توصيف پوشش گياهي همواره بخش مهمي از مطالعات اكولوژي را به خود اختصاص داده و ارتباط بين شرايط رويشگاهي و پوشش گياهي توسط محققين مختلفي بررسي شده است از نظر جغرافيايي، کشور ايران در منطقهاي از نيمکره شمالي واقع شده است که معمولاً فقير از جنگل ميباشد. با اين وجود، به دليل تنوع اقليمي کشور، وسعت زياد آن و رشته کوههاي البرز و زاگرس جنگلهاي متنوعي در آن گسترش يافتهاند. ناحيه رويشي زاگرس به عنوان وسيعترين ناحيه رويشي کشور محسوب ميشود. گروه گونههاي اکولوژيک از طريق معيارهايي نظير حضور و غياب يا پوشش نسبي، در هر گروه به شناسايي اکوسيستمها و طبقهبندي آنها کمک ميکند. گروهها با توجه به خصوصيات فيزيوگرافي و خاک تشکيل ميشوند و از اين طريق ميتوان ارزيابي سريعي از کيفيت رويشگاهها و تهيهي نقشه اراضي جنگلي داشته باشند و به تعيين عمليات جنگل شناسي کمک کنند. روشهاي متعدد براي طبقهبندي پوشش گياهي ابداع و توسعه يافته است كه روش تجزيه و تحليل خوشهاي و تجزيه و تحليل دو طرفه گونههاي معرفبه طور گستردهاي در مطالعات اكولوژي پوشش گياهي براي تشخيص گروههاي اکولوژيک در جنگلها به کار گرفته ميشود.
The Zagros fold and thrust belt was formed by collision of two tectonic plates — the Eurasian and Iranian Plates. Recent GPS measurements in Iran[2] have shown that this collision is still active and the resulting deformation is distributed non-uniformly in the country, mainly taken up in the major mountain belts like Alborz and Zagros. A relatively dense GPS network which covered the Zagros in the Iranian part[3] also proves a high rate of deformation within the Zagros. The GPS results show that the current rate of shortening in SE Zagros is ~10 mm/yr and ~5mm/yr in the NW Zagros. The NS strike-slip Kazerun fault divides the Zagros into two distinct zones of deformation. The GPS results also show different shortening directions along the belt, i.e. normal shortening in the South-East and oblique shortening in the NW Zagros.
فتاحی، 1373، بررسی جنگلهای زاگرس و مهمترین عوامل تخریب آنها، انتشارات موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع ، نشریه شماره 101 .
Hitamana, j, Kiyiapi, j.L., Njunge, J.t.2004. forest structure charac teristis in Distur bed and undisturbed site of Mt. Elgon Moist Lower Montane forest, Western Kenya. Forest Ecology and Manage ment, 194:269-291
Kevin L. oHara , 1995 parameters for Deseribing stand structure and dynamics of old growth Nothofagus forests in the Valdivian and , journal of Ecology ,68. 1-31
Kint V. , N luas. R. ferris and A. F.M. olsthoorn2000, Quantification of forest stand structure Applied to scots pine (P silvestis) forest.
Kint V. , N. Lust, R. ferris and A. F. M. olsthoorn , 2000, Quantification of forest stand structure Applied to scot spine(p.silvestris) forest.
http://en.wikipedia.org/wiki/Zagros_Mountains