روش نمونهبرداری ترانسکت
روش نمونهبرداری ترانسکت:روش نمونهبرداری خطی یا ترانسکت در آماربرداری جنگل کاربردهای متفاوتی دارد و محاسبات آماری با استفاده از این این روش نمونهبرداری در قسمتهای مختلف و برای اهداف گوناگون مختلف است. در اين روش آماربرداري، پس از مشخص کردن نقطه شروع، يک خط يا مسير با استفاده از قطبنما در جهت زاويه مشخص شده و آماربردار در راستاي اين خط حرکت کرده و درختاني را که به طريقي اعم از شاخه، ساقه و تاج و غيره با راستاي اين خط برخورد داشته باشند مورد اندازهگيري قرار ميدهد (اسحقنیموری، 1379 ؛ مارشال پیتر، 2000؛ فقاهتی، رضا. 1392). در صورتي که بررسي کمي يک گونه مشخص، مورد نظر بوده و درخت نمونه هم از همان گونه باشد، اندازههاي کمي مانند قطر برابر سينه يا تعداد پاجوشها (در تودههاي شاخهزاد)، قطر بزرگ و قطر کوچک تاج، ارتفاع درخت، ارتفاع تنه و سایر مشخصهها را ميتوان اندازهگيري کرد. در بررسيهاي کيفي، مانند ابتلا به امراض گياهي يا آفات يا کيفيت تنه درخت، درخت نمونه پس از انتخاب مورد بررسي قرار ميگيرد. اندازهگيري و بررسيها تا انتهاي تمام مسيرها به همين منوال انجام ميگيرد. روش ترانسکت براي برآورد ترکيب توده از نظر گونههاي مختلف نيز کاربرد دارد و همچنين در عکسهاي هوايي براي تعيين سطح جنگل و غير جنگل با در نظر گرفتن طول خطي که در جنگل قرار ميگيرد از اين روش استفاده ميشود. اين روش همچنين براي تعيين درصد موفقيت جنگلکاريها به عنوان يک خط ترانسکت در نظر گرفته ميشود.
انواع خطنمونه جهت پياده کردن ترانسکت
الف) خطوط ممتد: براي پياده کردن خطوط ممتد که بيشتر در بررسيهاي کيفي مورد استفاده قرار ميگيرد، يک نقطه به طور تصادفی به عنوان نقطه شروع خط نمونه، با آزیموت مشخص انتخاب میشود و بقیه خطوط به موازات این خط و با فواصل معین پیاده میشود. فواصل بین خطوط بستگی به نوع جنگل، درصد گونهها، فاکتور مورد بررسي، شيب و غيره دارد (فقاهتی، رضا. 1392).
ب) خطوط منقطع: خطوط منقطع بيشتر در بررسيهاي کمي مورد استفاده قرار ميگيرند. در اين روش شبکه آماربرداري طراحي ميشود و محل برخورد اضلاع شبکه به عنوان شروع خط نمونه، با طول مشخص، انتخاب ميشود. سپس با فاصله مشخص از اين خطنمونه، خطنمونه بعدي پياده ميشود. براي بررسيهاي کمي با استفاده از روش خطنمونه، عموما از ترانسکت خطي طولانيتر استفاده ميشود چون مناطق بيشتري را تحت پوشش قرار ميدهند و از طرف ديگر زمان يا هزينه اندازهگيري در طول خطوط طويلتر، نسبت به اشکال ديگر کمتر ميباشد (فقاهتی، رضا. 1392؛ مارشال پیتر، 2000). براي بررسي روش ترانسکت، آگاهي از طول و تعداد خطنمونه و شبکه آماربرداري مورد استفاده ضروري ميباشد.
اسحقنیموری، ج. 1379. مقایسه روشهای آماربرداری سیستماتیک با قطعات نمونه دایرهای شکل و روش ترانسکت از نظر دقت و هزینه در جنگلهای بلوط غرب. پایاننامه کارشناسیارشد، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، 89 صفحه.
اسحقنیموری، ج.، م. زبیری، ه. سبحانی و ه. پورشفیعزنگنه، 1382. مقایسه روش آماربرداری سیستماتیک تصادفی با قطعات نمونه دایرهای و روش ترانسکت از نظر دقت و هزینه در جنگلهای بلوط غرب. مجله منابع طبیعی، 56(4): 383-395.
زبیری، م. زیست سنجی (بیومتری) جنگل. 1386. انتشارات دانشگاه تهران، چاپ دوم، 405 ص.
فقاهتی، رضا. ۱۳۹۲. مقایسه روشهای مختلف نمونهبرداری از لحاظ دقت و هزینه در جنگلهاي بلوط ایرانی (مطالعه موردی: جنگلهای مارگون استان کهگیلویه و بویراحمد). پایان نامه کارشناسی ارشد جنگلداری، دانشکده کشاورزی و پژوهشکده منابع طبیعی، دانشگاه یاسوج، ۱۱۷ صفحه.
Marshall, P., Davis, G., & LeMay V. (2000). Using line intersect sampling for coarse woody debris. Forest Research Technical Report, Vancouver Forest Region, TR 003, Ecology. Nanaimo, B.C.: Ministry of Forests.
